Change management met impact

Toen wij in 2013 ons eerst boek (“Tot uw dienst”, Uitgeverij Lannoo Campus) schreven, was het een wake-up call: De overheid moest klantgerichter worden. Sommigen vonden ons nestbevuilers, anderen fluisterden ‘eindelijk zegt iemand het hardop’.

Nu, 12 jaar later, erkent zelfs Davos, dat de overheid toe is aan een digitale reboot. Niet een kleine softwarepatch, maar een grondige herbekabeling.

Tijdens de “Governments, Rewired”-sessie werd één ding duidelijk: als overheden zich niet dringend aanpassen aan een digitale realiteit, riskeren ze hun relevantie te verliezen.

We spitsten onze oren en maken in deze blog de brug naar ons liefste Belgenlandje, waar de overheid onder hoogspanning staat – in een internationale context onder hoge druk komt te staan. Toch blijven we geloven dat een moderne, klantgerichte overheid geen luxe is – het is een must. Dus: Wat leren we uit Davos? En vooral: hoe zorgen we dat België en Europa niet achterblijft?

Technologische transformatie: van papieren tijger naar AI-gedreven diensten

Overheden wereldwijd worstelen met dezelfde vraag: hoe bouwen we een overheid die vlot en efficiënt werkt, zonder te verzanden in bureaucratie? Tijdens Davos legde Tony Blair de vinger op de wonde: moderne overheden moeten technologie niet alleen begrijpen, maar ook slim inzetten.

Een krachtig voorbeeld komt uit Togo. Daar werd binnen tien dagen een AI-gedreven platform opgezet waarmee financiële steun via mobiele telefoons werd uitgedeeld. Omdat veel Togolezen geen internettoegang hebben, werden satellietgegevens en telefoonsignalen gebruikt om de juiste mensen te bereiken. Het resultaat? Een uitkering die 25% van de volwassen bevolking bereikte. Stel je voor wat dit betekent voor een land als België, waar administratieve rompslomp nog vaak een hinderpaal is.

De sleutel tot succes? Volgens Achim Steiner, administrateur van het United Nations Development Programme (UNDP) moeten overheden zowel facilitators als regelgevers zijn. Innovatie mogelijk maken zonder de controle te verliezen.

Vier technologische gamechangers voor de overheid

De digitale transformatie van de overheid rust op vier technologische pijlers:

• Cloud computing: weg met logge IT-systemen, hallo schaalbare oplossingen. De overheid moet met andere woorden evolueren van logge IT-systemen naar flexibele, schaalbare cloud-oplossingen.
• Big Data: Beleid baseren op data, niet op buikgevoel. De gegevensgestuurde besluitvorming wordt de norm, waardoor beleidsmaatregelen effectiever en proactiever worden.
• Internet of Things (IoT): Real-time monitoring van mobiliteit, energie en veiligheid. Slimme steden en digitale infrastructuren maken real-time monitoring en optimalisatie mogelijk.
• Kunstmatige Intelligentie (AI): Automatisatie wordt de norm. Van voorspellend beleid tot geautomatiseerde administratieve taken, AI transformeert hoe overheden opereren.

Klinkt allemaal mooi, maar het vereist meer dan technologie alleen. Dit is geen kwestie van een nieuwe tool installeren – het vraagt een mentaliteitsverandering in hoe de overheid werkt en met burgers omgaat, en welke processen er voor welke dienstverlening er nodig is. Zie dit tegen een geopolitieke dynamiek waarin technologie en strategische factor wordt.

De Europese wake-up call: sneller, slimmer, sterker?

Europa heeft lang de tijd genomen om na te denken over digitalisering. We konden het ons ook permitteren in de na-oorlogse periode. Maar daar lijkt nu abrupt een einde aan te komen. 2025 voegt alleszins een turbulentie toe aan onze dagdagelijkse realiteit. Geopolitieke druk neemt toe. De oorlog in Oekraïne. De dreiging van tech-afhankelijkheid van de VS en China. De tsunami aan desinformatie vanuit Rusland.

Combineer dat met de zeer recente geopolitieke hoogspanning bij onze vroegere bondgenoot, de VS en je weet: alle alarmbellen rinkelen in Europa. En wel allemaal tegelijk.

We onderscheiden deze breuklijnen:

• 🚀 Defensie & AI – Europa investeert in AI-gestuurde surveillance en defensiesystemen.
• ☁️ Digitale onafhankelijkheid – initiatieven zoals Gaia-X willen Europa minder afhankelijk maken van Amerikaanse techreuzen.
• ⚖️ Pragmatisme vs. ethiek – Europa wil AI reguleren, terwijl de VS liever experimenteert en daarna corrigeert.

In het politieke debat staan Europese en Amerikaanse beleidsmodellen vaak tegenover elkaar in plaats van naast elkaar. Toch blijven wij optimistisch dat we er wel zullen uitgeraken – maar de tijd van rustig voortkabbelen is duidelijk wel voorbij. Het wordt zoeken naar hoe beide continenten elkaar kunnen versterken om digitale transformatie te realiseren zonder fundamentele democratische principes in gevaar te brengen. Er leeft immers een terechte angst dat technocratie kan evolueren naar autocratie, waarbij de bevolking gestuurd wordt op manieren die de mensenrechten kunnen ondermijnen. We zetten de belangrijkste lessen op een rij:

Wat Europa van de VS kan leren:

✅ Minder bureaucratie, sneller experimenteren.
✅ Meer investeren in startups en innovatie.
✅ AI integreren in beleidsvorming.

Wat de VS van Europa kan leren:

✅ Privacy en ethiek meenemen in techbeleid.
✅ Big Tech reguleren in plaats van laten ontsporen.
✅ Lange termijn boven snelle winst zetten.

De toekomst: een hybride model met burgers centraal

De komende tien jaar zullen overheden wereldwijd een ‘hybride model’ moeten ontwikkelen. Overheden die zich goed voorbereiden hierop, combineren snelheid en pragmatisme met ethische innovatie. Deze digitale overheid van morgen is een overheid die niet aan de zijlijn staat, maar meebouwt. Het is een overheid die de burger niet als administratief nummertje ziet, maar als klant, partner en medespeler. Ze zullen niet alleen efficiënter werken, maar ook het vertrouwen van hun burgers terugwinnen en wie weet, misschien zelfs versterken.

De overheid heeft geen tijd meer voor lapwerk. Dit is geen digitale renovatie, maar een herbekabeling. De vraag is niet of digitalisering de overheid zal transformeren – de vraag is wie voorop durft lopen en wie zichzelf irrelevant maakt. De dino’s die dachten ‘het zal mijn tijd nog wel duren’ zijn inmiddels uitgestorven. Want zeg nu zelf, het beeld van een dino in wereld waar de overheid herbekabeld is, dat is het toch ook niet (dankjewel Dall-e)

📢 Wat denk jij? Hoe kan technologie de overheid écht klantgericht maken? Laat het ons weten in de reacties of stuur ons een berichtje via onze vele kanalen

📖 Wil je met je eigen ogen zien wat wereldleiders zeggen over de toekomst van overheden? Bekijk de volledige Davos-sessie over digitale herbekabeling hier (in alle openheid en transparantie jawel).

💡 Klaar om jouw overheid future-proof te maken? Dinobusters daagt je uit. Laten we samen de volgende stap zetten. Interesse in een workshop of strategisch advies? Contacteer ons op info@dinobusters.be.

En o ja: ons eerste boek kun je via onze website nog steeds bestellen – we hebben nog een 20-tal exemplaren (en het zijn écht de laatste).